Sự tích chú Cuội cung trăng

Ở một làng ven rừng có một anh tiều phu tên là Cuội. Gia tài của Cuội chẳng có gì ngoài chiếc rìu cũ. Ngày ngày anh vác rìu vào rừng đốn củi, chiều tối gánh ra chợ đổi gạo.

Một hôm đang đi sâu vào rừng, Cuội bỗng nghe tiếng hổ gầm phía trước. Anh vội trèo lên một cây cao, nấp kỹ trong tán lá. Dưới gốc cây, ba chú hổ con nằm bất động. Hổ mẹ chạy đến, quanh quẩn bên con một lúc, rồi chạy tới một cây đa con mọc gần đó, ngoạm mấy chiếc lá nhai kỹ, mớm cho từng con. Lạ thay, chỉ một lát sau, ba chú hổ con cựa mình, mở mắt, rồi lũn cũn chạy theo mẹ vào rừng.

Đợi hổ đi xa, Cuội tụt xuống, đến xem cây đa nhỏ ấy. Anh nghĩ bụng: "Lá này cứu được hổ con thì hẳn cũng cứu được người." Cuội lấy rìu đào cả gốc, gánh cây về trồng ở góc vườn nhà mình.

Từ đó, hễ trong làng có ai ốm nặng, Cuội lại hái lá đem sang. Người già yếu được lá ấy thì khỏe ra, đứa trẻ sốt li bì uống nước lá thì tỉnh dậy cười. Tiếng lành đồn xa, người các nơi tìm đến xin thuốc, Cuội đều vui vẻ giúp, chẳng lấy của ai thứ gì.

Có lần, con gái một nhà giàu ở làng bên lâm bệnh nặng, tưởng không qua khỏi. Cuội đem lá đến cứu, cô gái khỏe lại như thường. Cảm tấm lòng tốt của Cuội, ông nhà giàu gả con gái cho anh. Hai vợ chồng sống với nhau hòa thuận.

Cây thuốc quý nhưng có một điều lạ mà Cuội luôn ghi nhớ: chỉ được tưới cây bằng nước sạch. Nếu tưới nước bẩn, cây sẽ bay lên trời. Cuội dặn vợ điều ấy không biết bao nhiêu lần.

Về sau, vợ Cuội trải một trận ốm dài. Bệnh khỏi rồi nhưng chị trở nên hay quên, nói trước quên sau. Một buổi chiều Cuội vào rừng, chị ra vườn, thấy cây héo vì nắng, tiện tay bưng luôn chậu nước vừa rửa rau mà tưới.

Nước bẩn vừa thấm xuống đất, cây đa bỗng rung lên. Rễ cây từ từ bật khỏi mặt đất, rồi cả cây lững lững bay lên. Đúng lúc ấy Cuội về tới đầu ngõ. Thấy cây đang bay, anh vứt gánh củi, lao tới, móc chiếc rìu vào rễ cây, cố níu lại. Nhưng cây cứ bay lên mãi, bay mãi, mang theo cả Cuội, lên tận cung trăng.

Từ đó Cuội ở lại trên ấy với cây thuốc của mình. Những đêm trăng rằm sáng vằng vặc, ai nhìn kỹ sẽ thấy trên mặt trăng có bóng một cây đa, dưới gốc là bóng chú Cuội ngồi nhìn xuống trần gian, như vẫn còn nhớ làng xóm ngày xưa.