Tấm Cám

Ngày xưa, có cô Tấm mồ côi mẹ từ nhỏ. Cha lấy vợ khác rồi cũng qua đời, để Tấm sống với dì ghẻ và cô em cùng cha khác mẹ tên là Cám. Tấm phải làm lụng suốt ngày, còn Cám thì được nuông chiều, chẳng đụng tay vào việc gì.

Một hôm, dì ghẻ sai hai chị em đi bắt tép, hứa ai bắt được đầy giỏ sẽ thưởng chiếc yếm đỏ. Tấm chăm chỉ mò cua bắt tép, chẳng mấy chốc đã đầy giỏ. Cám mải chơi, giỏ vẫn trống không. Cám bèn bảo chị: "Chị Tấm ơi, đầu chị lấm, chị xuống ao gội cho sạch kẻo về mẹ mắng." Tấm thật thà làm theo. Lúc lên bờ, giỏ tép đã bị Cám trút hết mang về.

Tấm ngồi khóc. Bỗng có ông Bụt hiện ra, dịu dàng hỏi han rồi bảo Tấm nhìn vào giỏ. Trong giỏ còn sót một con cá bống. Bụt dặn Tấm đem bống về nuôi dưới giếng, mỗi bữa bớt cơm thả xuống, gọi: "Bống bống bang bang, lên ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta." Từ đó, cá bống trở thành người bạn nhỏ của Tấm.

Mẹ con Cám rình biết, lừa Tấm đi chăn trâu đồng xa rồi bắt bống làm thịt. Tấm về gọi mãi chẳng thấy bống lên, chỉ thấy cục máu nổi trên mặt nước. Tấm lại khóc. Bụt hiện ra bảo Tấm tìm xương bống, bỏ vào bốn chiếc lọ chôn dưới bốn chân giường.

Ít lâu sau, nhà vua mở hội. Dì ghẻ trộn thóc lẫn gạo, bắt Tấm nhặt xong mới được đi. Đàn chim sẻ do Bụt sai đến nhặt giúp. Rồi từ mấy chiếc lọ, Tấm có được quần áo đẹp, đôi hài thêu và một con ngựa để đi trẩy hội.

Khi qua cầu, Tấm đánh rơi một chiếc hài xuống nước. Voi của nhà vua đi ngang cứ đứng lại không chịu bước. Vua sai người mò lên, được chiếc hài xinh xắn, liền truyền: ai đi vừa chiếc hài này sẽ được vua cưới làm vợ. Bao nhiêu người ướm thử đều không vừa. Đến lượt Tấm, chiếc hài vừa như in. Thế là Tấm trở thành hoàng hậu.

Được sống trong cung, Tấm vẫn không quên ngày giỗ cha. Nàng xin phép về nhà. Dì ghẻ lập mưu, sai Tấm trèo cau hái quả rồi ở dưới chặt gốc. Tấm ngã, nhưng nàng hiền lành nên hóa thành con chim vàng anh, bay về quấn quýt bên vua. Mẹ con Cám bắt chim làm thịt; từ chỗ lông chim mọc lên cây xoan đào, rồi khung cửi, rồi cây thị. Mỗi lần bị hại, Tấm lại hóa thân, kiên nhẫn chờ ngày trở về.

Cây thị chỉ có một quả, thơm lừng, rơi vào bị của một bà lão hàng nước tốt bụng. Từ quả thị, Tấm bước ra, giúp bà têm trầu, quét dọn. Một hôm vua đi qua, ghé hàng nước, nhận ra miếng trầu têm cánh phượng quen thuộc, bèn hỏi thăm và đón được Tấm về.

Tấm trở lại làm hoàng hậu, vẫn dịu hiền như xưa. Còn mẹ con Cám thì xấu hổ vì những việc mình đã làm, chẳng còn dám ngẩng mặt nhìn ai, đành lặng lẽ bỏ đi biệt xứ. Người hiền lành, ngay thẳng, dẫu trải bao gian nan, cuối cùng vẫn tìm được bình yên.