Cây khế

Ngày xưa có hai anh em nhà kia, cha mẹ mất sớm để lại ít ruộng vườn. Người anh tham lam, khi chia gia tài liền giành hết nhà cửa, ruộng tốt, chỉ để cho em một túp lều nhỏ và một cây khế ngọt ở góc vườn. Người em hiền lành, chẳng tị nạnh, ngày ngày chăm bón cây khế, mong đến mùa hái quả đem bán.

Năm ấy cây khế sai trĩu quả. Người em mừng lắm. Nhưng một hôm, có con chim lạ rất to ở đâu bay đến, đậu trên cành ăn khế. Ngày nào chim cũng đến ăn. Người em xót của, ra than thở: "Chim ơi, cả nhà tôi chỉ trông vào cây khế này. Chim ăn hết thì tôi biết sống làm sao?"

Lạ thay, con chim cất tiếng người mà rằng: "Ăn một quả, trả cục vàng. May túi ba gang, mang đi mà đựng." Vài hôm sau, chim thật sự chở người em bay ra một hòn đảo giữa biển, nơi vàng bạc châu báu chất cao như núi. Nhớ lời chim dặn, người em chỉ nhặt đầy chiếc túi ba gang rồi leo lên lưng chim bay về. Từ đó, hai vợ chồng người em sống sung túc mà vẫn hiền hòa, hay giúp đỡ xóm giềng.

Người anh nghe chuyện, lòng tham nổi lên, liền nằng nặc đòi đổi hết gia tài để lấy túp lều và cây khế. Người em thương anh, bằng lòng nhường.

Mùa khế đến, con chim lại bay về ăn. Người anh vờ than thở y như em mình. Chim cũng nói: "Ăn một quả, trả cục vàng. May túi ba gang, mang đi mà đựng." Nhưng người anh tham, may hẳn một chiếc túi to sáu, bảy gang. Ra đến đảo vàng, hắn nhét đầy túi lớn, lại còn giắt thêm vào người, vào tay áo, nặng trĩu.

Trên đường về, chim chở nặng quá, cánh mỏi dần. Bay ngang biển khơi, chim bảo người anh bớt vàng đi cho nhẹ, nhưng hắn tiếc của, không chịu buông. Một cơn gió lớn thổi tới, chim chao cánh, người anh cùng túi vàng rơi tõm xuống biển sâu.

Từ đó dân gian có câu nhắc nhau: người biết đủ thì thong dong, kẻ tham lam thường tự chuốc lấy tai họa.