Sự tích Hồ Gươm

Vào thời giặc Minh sang đô hộ nước ta, nhân dân khắp nơi lầm than, cực khổ. Ở vùng Lam Sơn, ông Lê Lợi nổi lên chiêu tập nghĩa quân, quyết đánh đuổi quân xâm lược. Nhưng buổi đầu lực còn mỏng, nghĩa quân nhiều phen thua trận, phải rút vào rừng sâu.

Bấy giờ, dưới vùng nước có Đức Long Quân thấy dân ta khổ vì giặc, bèn quyết định cho nghĩa quân mượn một thanh gươm thần để đánh giặc.

Ở vùng ven biển, có người dân chài tên là Lê Thận. Ba lần quăng lưới, cả ba lần đều kéo lên cùng một thanh sắt. Nhìn kỹ, Lê Thận nhận ra đó là một lưỡi gươm. Ông đem về, sau này gia nhập nghĩa quân Lam Sơn. Một hôm Lê Lợi đến nhà Lê Thận, thấy lưỡi gươm trong xó nhà bỗng sáng rực, trên khắc hai chữ "Thuận Thiên".

Lần khác, khi bị giặc đuổi phải chạy qua khu rừng, Lê Lợi trông thấy một ánh sáng lạ trên ngọn cây. Ông trèo lên thì thấy một cái chuôi gươm nạm ngọc. Nhớ đến lưỡi gươm ở nhà Lê Thận, ông đem chuôi về lắp thử. Kỳ lạ thay, lưỡi và chuôi vừa khít như đã đúc sẵn cho nhau. Ai nấy hiểu rằng đây là gươm thần trời đất trao cho để cứu nước.

Từ khi có gươm thần, nhuệ khí nghĩa quân lên cao. Lê Lợi cầm gươm ra trận, đánh đâu thắng đó. Nghĩa quân Lam Sơn ngày một lớn mạnh, thu phục lòng dân, đánh cho quân Minh nhiều phen đại bại, cuối cùng phải rút hết về nước. Đất nước sạch bóng quân thù, Lê Lợi lên ngôi vua, mở ra một thời thái bình.

Một năm sau, nhân buổi thanh nhàn, vua Lê ngự thuyền dạo chơi trên hồ Tả Vọng giữa kinh thành Thăng Long. Bỗng một con Rùa Vàng lớn nổi lên mặt nước, tiến lại gần thuyền và cất tiếng: "Xin bệ hạ hoàn lại gươm thần cho Đức Long Quân." Vua hiểu ý, rút thanh gươm bên mình nâng cao. Rùa Vàng há miệng đớp lấy gươm rồi lặn xuống. Gươm và rùa chìm sâu, nhưng nơi ấy vẫn còn le lói ánh sáng dưới làn nước xanh.

Từ đó, hồ Tả Vọng được đổi tên thành hồ Hoàn Kiếm — nghĩa là hồ trả gươm — mà nay ta quen gọi là Hồ Gươm, nằm giữa lòng Thủ đô Hà Nội. Câu chuyện nhắc rằng gươm thần chỉ là điểm tựa, còn làm nên chiến thắng chính là lòng dân đồng thuận; và khi non sông đã yên, người anh hùng sẵn lòng trả lại vũ khí để giữ gìn thái bình.