Sự tích Hồ Tây
Thần thoại & Truyền thuyết · Việt Nam•6–8 tuổi

Sự tích Hồ Tây

Con cáo chín đuôi và cái hồ lớn giữa đất Thăng Long

Đọc 4 phút

Ngày xưa, dưới chân một ngọn núi đá có con cáo chín đuôi hay hóa thành người để dụ dỗ dân lành. Lạc Long Quân đã dâng nước phá hang — và nơi ấy hóa thành một đầm nước mênh mông.

Bản nghe đang được chuẩn bị

Nội dung truyện

Ngày xưa, vùng đất sau này là kinh thành Thăng Long còn là nơi đồi gò, cây cối um tùm. Phía tây có một ngọn núi đá nhỏ, dưới chân núi có cái hang sâu hun hút. Trong hang ấy có một con cáo trắng chín đuôi đã sống hơn nghìn năm.

Sống lâu thành tinh, con cáo biết biến hóa đủ hình đủ dạng. Lúc thì nó hóa thành người mặc áo trắng, lẫn vào đám đông đi chợ; lúc thì nó cất tiếng hát ngọt ngào bên bờ suối. Ai nghe tiếng hát cũng thấy lòng mơ màng, cứ thế đi theo. Con cáo dụ người vào hang rồi giữ lại, không cho về. Dân quanh vùng sợ hãi lắm. Chiều xuống, nhà nào cũng đóng cửa thật chặt, chẳng ai dám ra đồng muộn.

Nỗi khổ của dân lành truyền đến tai Lạc Long Quân. Long Quân là vị thần nòi rồng ở dưới nước, vẫn thường lên giúp dân trừ yêu diệt quái. Nghe chuyện, Long Quân nổi giận, bèn sai các bộ thủy tộc dưới thủy phủ dâng nước lên đánh vào hang cáo.

Đêm ấy, mưa gió nổi lên ầm ầm. Nước cuồn cuộn tràn vào chân núi, sóng đánh vào hang đá rung chuyển. Con cáo hoảng sợ, bỏ hang chạy trốn. Quân thủy tộc đuổi theo sát gót, phá tan hang ổ, bắt được con cáo chín đuôi. Từ đó, yêu cáo không còn hại được ai nữa.

Sáng hôm sau, dân làng kéo nhau ra xem thì thấy cả ngọn núi đá đã sụt xuống, hang cáo biến mất. Chỗ ấy chỉ còn một vùng nước rộng mênh mông, sâu thăm thẳm. Người ta gọi nơi đó là đầm Xác Cáo.

Năm tháng trôi qua, đầm nước ngày một trong xanh, sen mọc kín mặt nước, chim trời bay về làm tổ. Về sau, cái đầm lớn ấy nằm ở phía tây kinh thành Thăng Long, nên người ta gọi là Hồ Tây.

Ngày nay, Hồ Tây vẫn là hồ nước rộng nhất giữa lòng Hà Nội. Chiều chiều, gió hồ thổi lồng lộng, mặt nước lấp lánh ánh hoàng hôn. Ít ai ngờ rằng, theo lời truyền thuyết, cái hồ hiền hòa ấy đã ra đời từ một đêm thần nước đánh đuổi con cáo chín đuôi.

Cùng bé trò chuyện

Một vài gợi ý nhỏ để ba mẹ và bé cùng tâm sự sau trang sách:

💬 “Vì sao người xưa lại kể chuyện con cáo chín đuôi để giải thích sự ra đời của Hồ Tây?”
💬 “Con đã bao giờ đi dạo quanh một cái hồ lớn chưa? Con nhìn thấy những gì?”

Bối cảnh

Theo các nhà địa chất, Hồ Tây thuộc hệ thống hồ, ao hình thành trên dấu vết lòng sông cổ ở Hà Nội và thường được giải thích là một đoạn dòng chảy cũ của sông Hồng (xem: Đặng Văn Bào và cộng sự, "Lòng sông cổ Hà Nội: Tái hiện và định hướng quản lý", Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Các Khoa học Trái đất và Môi trường, tập 30, số 4, 2014, tr. 1–10). Truyện cáo chín đuôi là cách người xưa giải thích sự ra đời của hồ. Quanh Hồ Tây còn nhiều truyền thuyết khác, như chuyện con trâu vàng; bản kể này chỉ theo truyện Hồ tinh.

Nguồn & bản kể

Truyền thuyết về nguồn gốc Hồ Tây (Hà Nội), được ghi trong sách Lĩnh Nam chích quái. Bản kể trên Giờ Ra Chơi được biên soạn mới cho bạn đọc nhỏ tuổi, không sao chép văn bản của bất kỳ ấn bản hiện đại nào. Chi tiết con cáo hại người được kể nhẹ nhàng.

Hình tượng cáo chín đuôi có trong truyện kể của nhiều nước Đông Á; truyện Hồ tinh trong Lĩnh Nam chích quái gắn hình tượng ấy với sự tích Hồ Tây và đất Thăng Long.

Tham khảo: Lĩnh Nam chích quái — "Truyện Hồ tinh" (truyện con cáo chín đuôi)

Có thể bé sẽ thích

Cùng thể loại & chủ đề
Thần thoại & Truyền thuyết · Việt Nam

Sự tích Hồ Gươm

7 phút đọc
Thần thoại & Truyền thuyết · Việt Nam

Con Rồng cháu Tiên

7 phút đọc
Sự tích hồ Ba Bể
Thần thoại & Truyền thuyết · Việt Nam

Sự tích hồ Ba Bể

7 phút đọc